Ayiti Sitwayen
Edikasyon Konsènan Misyon Kontak EN

Istwa Eleksyon ann Ayiti (1987-2025)

Baz done konplè sou tout eleksyon depi Konstitisyon 1987

18
Eleksyon Prezidansyèl
3
Eleksyon Anile
9
Ane San Eleksyon
0
Eleksyon Depi 2016
29 Novanm 1987
Eleksyon Prezidansyèl
ANILE – Masak Ruelle Vaillant

Premye eleksyon apre chit Duvalier anile apre masak elektè

▼

Vyolans

  • Biwo vòt louvri 6è maten
  • 7:30 maten: Gwoup 50-60 sòlda an sivil ak macoutes atake elektè
  • Lekòl Nasyonal Argentine Bellegarde, Ruelle Vaillant, Pòtoprens
  • 34 mò (ofisyèl) oswa 200+ mò (pa ofisyèl)
  • 75 wounded
  • Sòlda sèvi ak zam otomatik epi manchèt
  • Eleksyon anile apre 3 è

Jeneral Henri Namphy te nan tèt Konsèy Nasyonal Gouvènman an. Militè a pa t vle pèdi kontwòl sou pwosesis elektoral la. Se te premye fwa depi chit diktati Duvalier an 1986 yo t ap òganize eleksyon demokratik.

Sous

  • 1987 Haitian general election - Wikipedia
  • Massacres in 20th Century Haiti - Sciences Po
  • Ruelle Vaillant Massacre Archives - Radio Haiti
17 Janvye 1988
Eleksyon Prezidansyèl
Leslie Manigat

Eleksyon fwodile, Manigat ranvèse pa koudeta apre 4 mwa

▼
Patisipasyon
~10-15%
Sèmante
Fevriye 1988
Fen
Jen 1988 (Koudeta)

Fwòd ak Kontrovès

  • Patisipasyon ekstrèmman ba (10-15%)
  • Eleksyon lajman konsidere fwodile
  • Militè kontwole pwosesis la
  • Pati majè ak lidè demokratik te boykote

Leslie Manigat sèlman rete 4 mwa nan pouvwa. Jeneral Henri Namphy ranvèse li nan yon koudeta jen 1988. Sa montre pwisan militè a te genyen sou politik Ayisyen nan epòk sa a.

1990-2000: Premye Peryòd Demokratik
16 Desanm 1990
Eleksyon Prezidansyèl
Jean-Bertrand Aristide

Premye eleksyon demokratik kont nan istwa Ayiti

▼
Patisipasyon
50-60%
Rezilta
Aristide 67%
Sèmante
7 Fevriye 1991

Se te yon viktwa landslide pou Jean-Bertrand Aristide, yon prèt Katolik ki te defann pèp pòv yo. Obsèvatè entènasyonal te konsidere eleksyon an lib ak jis. Se te premye eleksyon demokratik reyèl ann Ayiti.

Koudeta 1991

7 mwa apre sèmante li, 30 septanm 1991, militè ranvèse Aristide nan yon koudeta. Li te egzile jiska 1994 lè Etazini ede l retounen.

Sous

  • The 1990 General Elections in Haiti - Carter Center
  • Haiti Final Report 1990 - ACE Project
17 Desanm 1995
Eleksyon Prezidansyèl
René Préval

Premye tranzisyon pezib ant de prezidan sivil ann Ayiti

▼
Patisipasyon
27.8%
Rezilta
Préval 88%
Sèmante
7 Fevriye 1996
Kandida Pati Vòt %
René Préval Fanmi Lavalas 87.9% 87.9%

Malgre patisipasyon ba (sèlman 28% votè), se te yon moman istorik: premye fwa nan istwa Ayiti (192 lane) yon prezidan sivil te bay pouvwa a yon lòt prezidan sivil nan lapè. Préval te kandida Aristide ak sipò li.

Sous

  • 1995 Haitian general election - Wikipedia
  • Clinton White House Fact Sheet on Haiti 1996
21 Me / 9 Jiyè 2000
Eleksyon Lejislatif
Fanmi Lavalas (Dominasyon)

Kontrovès sou konte vòt, Etazini koupe èd ekonomik

▼
Sena
18/19 Fanmi Lavalas
Chanm Depite
72/83 Fanmi Lavalas
Patisipasyon
60%+

Kontrovès Konte Vòt

  • Konsèy Elektoral itilize sèlman 4 kandida wo a pou kalkile 50%+1
  • OAS te di 10 syèj senatè ta dwe ale nan dezyèm tou
  • Opozisyon ak OAS te objekte
  • Etazini ak EU koupe èd ekonomik
  • Anbago jiska 2005

Malgre kontrovès la, pifò kòmantatè dakò Fanmi Lavalas ta gen tan genyen dezyèm tou a kanmenm. Men move entèpretasyon lalwa a kreye yon kriz politik major ak anbago ekonomik ki te fè anpil dega pou peyi a.

Sous

  • 2000 Haitian parliamentary election - Wikipedia
26 Novanm 2000
Eleksyon Prezidansyèl
Jean-Bertrand Aristide

Viktwa landslide men opozisyon te boykote

▼
Rezilta
Aristide ~90%
Sèmante
7 Fevriye 2001
Fen
29 Fevriye 2004 (Egzil)

Kontrovès

  • Opozisyon te òganize nan "Convergence Démocratique" te boykote
  • Eleksyon soti nan kriz elektoral lejislatif Me 2000
  • Patisipasyon ba akoz boykòt

Aristide te retounen prezidan nan yon eleksyon ki pa te gen konpetisyon reyèl. 7 nan 8 senatè ki te nan kont te demisyone apre, epi Aristide te pwopoze eleksyon pou pozisyon yo. Men tansyon politik te kontinye monte jiska 2004 lè li te fòse egzile ankò.

Sous

  • Jean-Bertrand Aristide - Wikipedia
2006-2016: Nouvo Eseya Demokratik
7 Fevriye 2006
Eleksyon Prezidansyèl
René Préval (Dezyèm Manda)

Patisipasyon 60%, viktwa apre kontrovès sou vòt vid

▼
Patisipasyon
~60%
Rezilta Final
Préval 51.15%
Sèmante
14 Me 2006

Kontrovès Vòt Vid

  • Orijinalman Préval te gen 48.8%, mwens pase 50% ki nesesè
  • Balòt make ak sak vòt jwenn nan fatra
  • Sipòtè Préval manifestasyon, pale de fwòd
  • Apre ekskli vòt vid yo, Préval deklare genyen ak 51.15%

Se te retou Préval nan pouvwa apre senk lane. Malgre tansyon inisyal sou konte a, obsèvatè entènasyonal te asepte rezilta final la. Préval te sèvi dezyèm manda li konplè jiska 2011.

Sous

  • 2006 Haitian general election - Wikipedia
  • Preval declared winner - CNN 2006
  • Haiti 2006 Presidential - Georgetown University
28 Novanm 2010 / 20 Mas 2011
Eleksyon Prezidansyèl
Michel Martelly ("Sweet Micky")

Kontrovès major, OAS entèvni, patisipasyon 17% dezyèm tou

▼
Dezyèm Tou
Martelly 67.6%
Patisipasyon Dezyèm Tou
Mwens pase 17%
Sèmante
14 Me 2011

Kontrovès Premye Tou

  • Rezilta inisyal: Manigat (31.4%), Célestin (22.5%), Martelly (21.8%)
  • Sipòtè Martelly te fè manifestasyon vyolan
  • OAS te konklyi te gen fwòd nan konte vòt
  • Konsèy Elektoral retire Célestin, mete Martelly nan dezyèm tou
  • Kèk analiz di rapò OAS te estatistikman fo

Eleksyon sa a te rive apre tranbleman tè terib 12 janvye 2010. Malgre viktwa Martelly, patisipasyon te tèlman ba li te resevwa vòt mwens pase 17% elektora a nan dezyèm tou. Kontrovès sou entèvansyon OAS kontinye jiska jounen jodi a.

Sous

  • 2010-11 Haitian general election - Wikipedia
  • Haiti On Edge Amid Disputed Results - NPR
  • OAS Expert Mission Verification Report 2011
25 Oktòb 2015
Eleksyon Prezidansyèl (Premye Tou)
ANILE – Fwòd Alegasyon

Dezyèm tou anile, eleksyon konplè rejete jen 2016

▼
Rezilta Ofisyèl
Moïse 32.8%
Exit Poll
Moïse 6%
Dezyèm Tou
Anile

Alegasyon Fwòd

  • Exit poll Haiti Sentinel di Moïse te resevwa 6%, pa 32.8%
  • Milye moun pran lari nan manifestasyon vyolan
  • Dezyèm tou ki te planifye pou desanm 2015 te anile
  • Prezidan Martelly demisyone 10 fevriye 2016
  • Komisyon Verifikasyon kreye pa Privert odit 13,000 balòt
  • Me 2016: Komisyon deklare eleksyon te malonèt, rekòmande eleksyon konplè refè
  • Jen 2016: Eleksyon 2015 la rejete konplètman

Se te yon kriz elektoral major. Diferans ant rezilta ofisyèl yo ak exit poll la te kreye sispisyon fwòd masif. Apre mwa manifestasyon ak yon komisyon verifikasyon, eleksyon an te rejete konplètman epi yo te òganize nouvo eleksyon an 2016.

Sous

  • 2015 Haitian presidential election - Wikipedia
20 Novanm 2016
Eleksyon Prezidansyèl
Jovenel Moïse

Dènye eleksyon ann Ayiti, patisipasyon 21%

▼
Patisipasyon
~21%
Rezilta
Moïse 55.67%
Sèmante
7 Fevriye 2017
Asasine
7 Jiyè 2021

Iregilarite

  • Tribinal elektoral jwenn "kèk iregilarite" men pa ase pou chanje rezilta
  • Etazini retire finansman pou tou oktòb 2016
  • Patisipasyon ekstrèmman ba (21%)

Jovenel Moïse te sèmante 7 fevriye 2017. Manda li te make pa kriz politik kontinye, gouvènman pa dekrè (Palman te egzpire 2020), ak eskaladasyon vyolans gang. Li te asasine 7 jiyè 2021 nan rezidans prive li pa yon gwoup mèsenè. Se te dènye eleksyon ann Ayiti jiska kounye a.

Sous

  • Haiti: Jovenel Moise confirmed - Al Jazeera
  • Haiti's 2016 Presidential Election - IFES
Novanm 2016 / Janvye 2017
Eleksyon Lejislatif
PHTK ak Alye (Majorite)

Dènye eleksyon pou Palman, ki egzpire 2020

▼
Sena
~20/30 PHTK/Alye
Chanm Depite
60+/119 PHTK/Alye
Egzpirasyon
Janvye 2020

PHTK (Haitian Tèt Kale Party), pati Prezidan Martelly ak Moïse, ansanm ak alye yo (KID, AAA, Bouclier, Consortium) te genyen majorite nan de chanm yo. Eleksyon ki te sipoze pase an 2019 pou renouvle 1/3 Sena a pa t janm rive. Palman te egzpire janvye 2020, kite Prezidan Moïse gouvène pa dekrè san lejislatif.

Sous

  • Haiti Senate 2016 - IPU Parline
  • 2015-16 Haitian parliamentary election - Wikipedia
2017-2025: Kriz Elektoral
2017-2025
Pa Gen Eleksyon
9 ANE SAN ELEKSYON

Ayiti pa gen okenn ofisyèl eli: pa gen Prezidan, Palman, ni Mè

▼

Evènman Kle

  • Janvye 2020: Palman egzpire, Moïse gouvène pa dekrè
  • 7 Jiyè 2021: Asasinasyon Prezidan Jovenel Moïse
  • 2021-2024: Ariel Henry vin Premye Minis san lejitimite eli
  • Mas 2024: Kreye Konsèy Prezidansyèl Tranzisyonèl (CPT), 9 manm
  • 2021-2025: Vyolans gang eskale, 80%+ Pòtoprens kontwole pa gang

Rezon Pa Gen Eleksyon

  • Ensèkirite: Gang kontwole gwo pati peyi a
  • Mank finansman: Pa gen lajan pou achte materyèl ak peye anplwaye
  • CEP pa fonksyone kòrèkteman
  • Enfrasti elektoral detwi
  • Lis elektoral pa aktyalize
  • Kriz politik ak mank akò ant aktè politik yo

Depi 2016, Ayiti pa janm òganize okenn eleksyon. Sitiyasyon an kontinye deteryore. Jounen jodi a (desanm 2025), peyi a pa gen okenn ofisyèl eli nan okenn nivo gouvènman an. CPT la, ki kreye mas 2024, dirije peyi a nan tranzisyon, men li pa gen dat klè pou eleksyon.

Eleksyon ki te planifye pou novanm 2025 ak janvye 2026 te repouse. CEP deklare li enposib pou òganize eleksyon avan fevriye 2026 nan pi bonè.

© 2025 Ayiti Sitwayen. Tout dwa rezève.