Nòt Rechèch #2: 20 Lane Atitid Sivik ann Ayiti
Analiz 8 vag sondaj LAPOP AmericasBarometer (2006-2023) · Pibliye 3 jiyè 2026
Nan Nòt #1 nou te analize done 2021 ak 2023. Kounye a nou remonte 20 lane: uit vag sondaj reprezantatif LAPOP yo (2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016-17, 2021, 2023 — plis pase 15,000 moun antou). Kesyon an: kilè Ayisyen yo te pèdi konfyans, e nan kisa egzakteman?
Rezilta 1: Kolaps la Kòmanse apre 2012
Sipò pou demokrasi te monte jiska 75% an 2012 — apre sa li tonbe san rete, rive nan 46-52% jodi a. Satisfaksyon ak fason demokrasi a mache te 38-43% ant 2006 ak 2014; li tonbe nan 24% an 2016-17 epi li kraze nan 11-12% depi 2021. Kidonk kriz konfyans lan pa kòmanse ak asasinay 2021 an — erozyon an kòmanse nan mitan ane 2010 yo, nan menm peryòd eleksyon konteste 2015-2016 yo ak kriz PetroCaribe a.
Rezilta 2: Konfyans nan Eleksyon Toujou Te Fèb
Nan 15 lane done (2008-2023), konfyans nan eleksyon pa janm depase 27%. Minimòm nan se 7% — an 2010, nan yon sondaj ki te fèt kèk semèn apre tranblemanntè a ak apre eleksyon Sena 2009 yo ki te ekskli Fanmi Lavalas. Sa vle di mefyans anvè eleksyon se pa yon fenomèn nouvo: se yon kondisyon kwonik ke eleksyon 30 out 2026 yo ap gen pou simonte.
Rezilta 3: Entansyon Vote Ap Bese San Rete
Nan kat vag kote LAPOP te poze kesyon an (2012, 2014, 2016-17, 2023), pousantaj moun ki di yo t ap vote pou yon kandida bese konsa: 61% → 59% → 49% → 41%. Yon bès 20 pwen an 11 lane. Se petèt chif ki pi enpòtan pou kanpay patisipasyon 2026 yo: pwoblèm nan pa sèlman òganize eleksyon — se konvenk yon pèp ki pa fin kwè vote a itil ankò.
Rezilta 4: Modèl Jèn yo, nan Kontèks 20 Lane
| Vag | 2008 | 2010 | 2012 | 2014 | 2016-17 | 2021 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eka konfyans nan eleksyon (jèn − pi gran, pwen) | −3.3 | −4.5 | +2.1 | −6.7 | −7.2 | −5.6 | +8.6 |
| Eka entansyon vote (jèn − pi gran, pwen) | — | — | −2.4 | +2.5 | −5.3 | — | −7.5 |
Kontèks istorik la chanje entèpretasyon Nòt #1 lan. Premyèman: nan senk vag sou sèt, jèn yo te fè eleksyon MWENS konfyans pase pi gran yo — avantaj +8.6 pwen jèn yo an 2023 a se pi gwo eka a nan tout seri a, nan nenpòt direksyon. Li ka reyèl (yon jenerasyon ki pa janm sibi yon eleksyon rate) oswa li ka bri estatistik (kesyon an te poze sèlman a mwatye echantiyon an). Dezyèmman — e sa a pi solid: eka patisipasyon jèn nan se yon tandans k ap vin pi mal: +2.5 an 2014, −5.3 an 2016-17, −7.5 an 2023. Kèlkeswa sa k ap pase ak konfyans lan, jèn Ayisyen yo ap vin pi lwen bwat vòt la chak eleksyon. Se sa etid pre-anrejistre nou an pral teste.
Metòd ak Limit
Done: 8 vag LAPOP AmericasBarometer Ayiti, plis pase 15,000 repondan antou. Tout estimasyon 2010-2023 yo pondere ak pwa ofisyèl yo; fichye piblik 2006 ak 2008 yo pa gen varyab pwa (echantiyon yo te fèt pou reprezante popilasyon an dirèkteman) — nou di sa klè. Vag 2021 an te fèt nan telefòn (COVID); tout lòt yo fasafas — konparezon 2021 yo dwe pran ak prekosyon. Kesyon konfyans nan eleksyon an te chanje non ant 2010 ak 2012 (b47 → b47a) men fòmilasyon an rete menm jan. Kòd analiz nou disponib sou demann: research@ayitisitwayen.org.