Sosyete Sivil

Aprann sou wòl sosyete sivil nan demokrasi Ayiti a

Pwogrè: 0%

Ki Sa Sosyete Sivil Ye?

▼

Sosyete sivil se tout òganizasyon, gwoup, ak asosyasyon ki egziste ant gouvènman an ak lavi prive fanmi yo. Se espas kote sitwayen yo rasanble pou yo angaje yo nan kesyon piblik, defann enterè yo, epi travay pou byen komen.

ONG

Gwoup ki travay sou devlopman, dwa moun, anviwònman

Sendika

Òganizasyon k ap defann dwa travayè

Asosyasyon Pwofesyonèl

Gwoup doktè, avoka, jounalis, agwonòm

Mouvman Sosyal

Gwoup k ap lit pou jistis sosyal, dwa fanm, anviwònman

Òganizasyon Kominotè

Komite katye, gwoupman vilaj, asosyasyon lokal

Gwoup Relijye

Legliz, konfederasyon relijye, òganizasyon ki baze sou lafwa

Sosyete sivil Ayisyen gen rasin li nan tradisyon konbit la — kote vwazen yo mete tèt ansanm pou travay tè, bati kay, oswa reyalize yon pwojè pou kominote a. Konbit montre depi lontan Ayisyen konn òganize tèt yo pou byen komen. Se menm lespri youn-ede-lòt sa a ki bay òganizasyon sosyete sivil jodi a fòs yo.

Wòl Sosyete Sivil nan Demokrasi

▼

1. Kontwòl Gouvènman

  • Siveye kijan gouvènman an depanse lajan piblik
  • Rapòte koripsyon ak abi pouvwa
  • Mande transparans nan desizyon politik yo
  • Denonse vyolasyon dwa moun

2. Reprezantasyon Sitwayen

  • Defann enterè peyizan, moun pòv, fanm, jèn
  • Pote preokipasyon kominote yo bay otorite yo
  • Kreye platfòm pou patisipasyon sitwayen
  • Mobilize moun pou pwoteje dwa yo

3. Edikasyon Sivik

  • Aprann moun sou dwa yo ak responsablite yo
  • Eksplike kijan sistèm politik la fonksyone
  • Ankouraje patisipasyon demokratik
  • Konbat dezenfòmasyon

Sosyete sivil se kontrepwa ki veye gouvènman an epi defann enterè pèp la. Se vwa moun yo souvan pa tande nan espas politik ofisyèl yo.

Tès Konesans 1

Ki youn nan wòl prensipal sosyete sivil nan yon demokrasi?

Òganizasyon Sosyete Sivil Kle ann Ayiti

▼

Dwa Moun ak Jistis

RNDDH

Rezo ki siveye vyolasyon dwa moun, pibliye rapò, epi defann viktim yo

JILAP

Komisyon Legliz ki travay sou jistis, lapè, ak dwa moun

Fondasyon 30 Septanm

Òganizasyon ki defann dwa sitwayen yo epi ki goumen kont enpinite

Dwa Fanm

SOFA

K ap lite pou dwa fanm, jistis pou fanm ak gason, ak egalite

Kay Fanm

Sipò pou viktim vyolans ak pwogram pou ranfòse fanm yo

AFASDA

Asosyasyon k ap defann dwa fanm nan devlopman

Devlopman Riral ak Peyizan

MPP

Mouvman k ap defann tè peyizan ak agrikilti dirab

Tèt Kole

Rezo k ap lite pou souverènte alimantè

MPNKP

Travay nan 10 depatman sou repopilasyon kochon ak agwoekoloji

OPODNE

Òganizasyon ki travay ak plizyè douzèn kominote nan Nòdès

Defi Sosyete Sivil ann Ayiti

▼

Ensekirite

  • Militan dwa moun anba menas
  • Biwo ONG fèmen akoz vyolans
  • Difisil pou rive jwenn kominote nan zòn andanje

Mank Resous

  • Mank finansman lokal
  • Depandans sou donasyon entènasyonal
  • Difikilte pou peye pèsonèl kalifye

Kriz Politik

  • Gouvènman chanje twò souvan, sa pa bay kontinite
  • Represyon kont moun ki kritike gouvènman an
  • Mank espas pou dyalòg reyèl

Divizyon Entèn

  • Konpetisyon pou finansman kreye rivalite
  • Diferans ideyolojik separe òganizasyon yo
  • Mank kòdinasyon limite enpak yo

Malgre defi yo, sosyete sivil Ayisyen kontinye lite. Se rezilians sa a ki bay espwa pou lavni.

Tès Konesans 2

Ki youn nan pi gwo defi sosyete sivil ann Ayiti ap konfwonte?

Enpak Sosyete Sivil sou Chanjman

▼

Mouvman PetroChallenge (2018-2019)

  • Difize rapò komisyon Sena a (2016-2017) ak odit CSCCA yo (2019-2020) ki dokimante apeprè $2 milya yo te detounen nan pwogram PetroCaribe $4.3 milya a
  • Òganize manifestasyon ak grèv jeneral
  • Itilize hashtag #KotKòbPetwoKaribea pou mobilize
  • Mete presyon pou jistis

Avanse Dwa Fanm

  • Dekrè 2005 la ki modifye Kòd Penal la pou fè vyòl tounen yon krim kont moun (anvan sa, yo te konsidere l kòm yon ofans kont moral)
  • Lwa 2014 sou patènite ak filyasyon
  • Amannman konstitisyonèl 2012 la (Atik 17-1) ki egzije yon minimòm 30% fanm nan lavi piblik an jeneral
  • Kreye ministè ak enstitisyon pou dwa fanm

Defans Dwa Tè Peyizan

  • Mouvman Tèt Kole lit pou souverènte alimantè
  • MPNKP travay nan 10 depatman pou agwoekoloji
  • Rezistans kont pwojè ki deplase peyizan

Akò Montana (2021)

Nan kòmansman 2021, plizyè òganizasyon sosyete sivil te kreye Komisyon pou Chèche yon Solisyon Ayisyen pou Kriz la. Nan dat 30 out 2021, komisyon an te prezante yon akò ki vin rele Akò Montana, dapre non otèl kote li te resevwa premye siyati yo. Akò a te rasanble plizyè santèn siyati soti nan òganizasyon, pati politik, ak sitwayen k ap chèche yon solisyon ayisyen pou kriz la.

Kijan Angaje nan Sosyete Sivil

▼

1. Jwenn yon Òganizasyon

Chèche gwoup ki travay sou kesyon ki enpòtan pou ou: dwa moun, jistis, anviwònman, edikasyon, sante.

2. Bay Tan Ou

Patisipe nan aktivite òganizasyon, ofri konpetans ou, ede nan kanpay enfòmasyon.

3. Sipòte ak Lajan

Fè yon don — menm ti kòb ka ede. Vin manm yon òganizasyon, achte pwodui sosyal yo.

4. Pataje Enfòmasyon

Swiv òganizasyon yo sou rezo sosyal, pataje rapò ak enfòmasyon enpòtan, konbat dezenfòmasyon.

5. Kreye Pwòp Òganizasyon Ou

Si pa gen òganizasyon k ap travay sou pwoblèm ou wè, rasanble lòt moun ki pataje vizyon ou.

Chak sitwayen ka kontribye nan sosyete sivil. Ou pa bezwen diplòm oswa lajan. Ou bezwen angajman ak volonte pou travay pou byen komen.

Tès Konesans 3

Ki sa ki pi enpòtan pou patisipe nan sosyete sivil?

Sosyete sivil se vwa pèp la. Lè nou òganize ansanm, nou pi fò pase gouvènman ki pa rann kont, kriminèl ki abize pouvwa, ak sistèm ki eksplwate nou. Angaje w jodi a.

← Retounen: Koripsyon Pwochen: Òganizasyon Kominotè →