Pwogrè: 0%

Koripsyon ann Ayiti

Konprann ak Konbat

Èske ou konnen kijan koripsyon afekte lavi ou chak jou?

Koripsyon se lè moun ki nan pouvwa itilize pozisyon yo pou benefis pèsonèl yo olye pou sèvi piblik la.

Fòm Koripsyon

Pòdvin

Ofri oswa aksepte lajan pou enfliyanse yon desizyon

Detounman Lajan

Vòlè lajan piblik oswa resous gouvènman

Nepotis

Bay travay oswa kontra bay fanmi oswa zanmi

Kliyantelis

Bay favè pou sipò politik

Fwòd

Twonpe nan kontra, pwojè, oswa eleksyon

Verifye Konpreyansyon Ou

Ki sa koripsyon ye?

Endèks Pèsepsyon Koripsyon 2025

  • Ayiti: 16 sou 100 (0 = trè koripsyon, 100 = trè pwòp)
  • Pami 182 peyi yo te evalye yo
  • Youn nan twa peyi ki gen nòt ki pi ba nan Amerik yo

Skandal PetroCaribe

Anviwon $2 Milya Detounen

2008-2018: Pwogram PetroCaribe a te reprezante anviwon $4.3 milya. Odit CSCCA yo (2019-2020) ak rapò Sena a te dokimante anviwon $2 milya ki te detounen oswa mal jere - lopital pa bati, wout pa fè, pwojè pa egziste. Pèsonn pa jije.

Ekonomi

  • Devlopman ralanti
  • Envestisman diminye
  • Inegalite grandi

Lasante

  • Lopital pa gen ekipman
  • Medikaman pa rive
  • Swen pa gratis

Edikasyon

  • Lekòl pa gen liv
  • Pwofesè pa peye
  • Diplòm achte

Jistis

  • Jij mande pòdvin
  • Moun rich achte libète
  • Moun pòv nan prizon

Demokrasi

  • Eleksyon achte
  • Konfyans pèdi
  • Lidè koripsyon rete

Verifye Konpreyansyon Ou

Ki sektè koripsyon afekte?

Ayiti gen plizyè enstitisyon ak lwa ki la pou konbat koripsyon:

ULCC

Unité de Lutte Contre la Corruption - inite ki responsab prevansyon ak envestigasyon sou koripsyon nan administrasyon piblik la. Sitwayen yo ka pote plent bay li.

UCREF

Unité Centrale de Renseignements Financiers - inite entèlijans finansye ki analize tranzaksyon sispèk pou konbat blanchiman lajan.

CSCCA

Cour Supérieure des Comptes et du Contentieux Administratif - tribinal kont ki verifye kijan Leta depanse lajan. Se li ki te fè odit PetroCaribe yo (2019-2020).

Lwa 2014 Kont Koripsyon

Lwa 2014 la kriminalize anrichisman ilisit epi li bay pwoteksyon pou moun ki denonse koripsyon (whistleblowers).

Zafè BNC a (2024-2025)

An jiyè 2024, prezidan konsèy administrasyon BNC (Banque Nationale de Crédit) te akize twa konseye CPT - Smith Augustin, Louis Gérald Gilles ak Emmanuel Vertilaire - dèske yo te mande l 100 milyon goud pou l te ka rete nan pòs li. ULCC te mennen ankèt epi li te rekòmande pousuit; konseye yo te nye akizasyon yo. Ka sa a rete yon senbòl defi koripsyon nan pi wo nivo Leta a.

Chak sitwayen gen yon wòl pou jwe nan konbat koripsyon:

1. Rapòte Koripsyon

  • Kontakte ULCC (www.ulcc.gouv.ht)
  • Ale nan òganizasyon sosyete sivil
  • Enfòme medya endepandan

2. Refize Pòdvin

  • Mande resi pou tout peman
  • Refize peye pou sèvis ki dwe gratis
  • Rapòte moun ki mande pòdvin

3. Mande Transpare

  • Mande gouvènman pibliye depans yo
  • Patisipe nan fòm piblik
  • Gade kijan reprezantan ou depanse

4. Òganize nan Kominote Ou

  • Kreye komite sivilans lokal
  • Mobilize pou mande jistis
  • Edike lòt sitwayen

5. Sipòte Jounalis

  • Li ak pataje travay jounalis ki ekspoze koripsyon
  • Pwoteje libète laprès
  • Defann jounalis ki anba atak

Sonje

Chak fwa ou peye pòdvin, ou ranfòse sistèm nan. Refize koripsyon - ou ka chanje bagay yo!

Verifye Konpreyansyon Ou

Ki sa ou dwe fè si yo mande ou pòdvin?

Felisitasyon!

Ou fini aprann sou koripsyon. Kounye a konbat li!

← Dwa Sosyete Sivil →