Pwogrè: 0%
Koute paj sa a
0:00

Vòt: Kijan pou Vote ann Ayiti

Vwa Ou Se Pouvwa Ou

Èske ou konnen poukisa vòt ou enpòtan?

Vòt se youn nan pi gwo pouvwa sitwayen yo genyen nan yon demokrasi. Se ak vòt nou chwazi moun ki pral reprezante nou, kreye lwa yo, epi dirije peyi a.

Lè Ou Vote:

  • Ou egzèse dwa konstitisyonèl ou
  • Ou chwazi direksyon peyi a
  • Ou fè vwa ou tande
  • Ou mande lidè yo rann kont
  • Ou patisipe nan demokrasi

Vòt ou se pouvwa ou!

Si ou pa vote, lòt moun pral pran desizyon pou ou.

Dwa Vòt nan Konstitisyon Ayiti

Atik 17 Konstitisyon 1987 la rekonèt dwa politik ak sivil pou tout Ayisyen ki gen omwen dizuit (18) lane — sa ki gen ladan dwa pou vote. Anplis, Atik 52-1 prezante vòt kòm youn nan devwa sivik chak sitwayen.

Sa vle di:

  • Vòt se yon DWA – pèsonn pa ka anpeche ou vote
  • Vòt se tou yon DEVWA – chak sitwayen ta dwe patisipe
  • Ou dwe gen 18 lane oswa plis
  • Ou dwe jwi dwa sivil ou (ou pa nan prizon, tribinal pa entèdi ou)

Verifye Konpreyansyon Ou

Selon Konstitisyon an, vòt se ki bagay?

Kondisyon pou Vote

Pou vote ann Ayiti, ou dwe:

  • Genyen 18 lane oswa plis
  • Se sitwayen Ayisyen (fèt Ayisyen oswa natiralize)
  • Enskri sou lis elektoral (anrejistre pou vote)
  • Genyen Kat Idantifikasyon Nasyonal Inik (CINU) — se sèl dokiman ki valab pou vote (ansyen CIN yo pa valab ankò depi oktòb 2020)
  • Pa nan prizon pou krim grav (pèt dwa sivil)

Ki Moun Ki Pa Ka Vote?

  • Timoun anba 18 lane
  • Etranje ki pa sitwayen Ayisyen
  • Moun ki pèdi dwa sivil yo pa desizyon tribinal
  • Moun ki kondane pou kèk krim grav

Kijan Ou Antre sou Lis Elektoral la?

Pa gen yon enskripsyon separe nan biwo CEP. Lis elektoral la soti dirèkteman nan rejis sivil ONI (Ofis Nasyonal Idantifikasyon). Se CINU ou ki mete ou sou lis la.

Sa Ou Dwe Fè:

  • Ale nan yon biwo ONI pou pran CINU ou — li gratis
  • Pote sètifika nesans ou pou pwouve idantite ou lè w ap fè demann CINU a
  • Si ou te gen yon ansyen CIN, ranplase l ak CINU biyometrik la — dekrè jen 2020 an te anile ansyen kat yo depi 16 oktòb 2020

NB: Paspò, NIF, ak lisans kondui se pa dokiman ki valab pou vote — se sèlman CINU a.

Enpòtan: Verifye enfòmasyon ou yo egzat nan ONI, konsa ou ka vote nan sant vòt ki kòrèk pou zòn ou an.

Verifye Konpreyansyon Ou

Ki laj minimòm pou vote ann Ayiti?

Ann Ayiti gen twa kategori prensipal eleksyon:

Eleksyon Prezidansyèl

  • Frekans: Chak 5 lane
  • Manda: 5 lane
  • Limit: Pa ka fè de manda youn dèyè lòt
  • Sistèm: De tou si okenn kandida pa jwenn 50%+1

Eleksyon Lejislatif

Sena:

  • 30 Senatè (3 pou chak depatman)
  • Manda 6 lane

Chanm Depite:

  • 119 Depite
  • Manda 4 lane

Eleksyon Lokal

  • Konsèy Minisipal: Mè, asistan, ak manm konsèy
  • KASEC/ASEC: Otorite seksyon kominotè
  • Konsèy Depatmantal: Reprezantan depatman yo

Anvan ou Ale Vote

  • Verifye ou anrejistre sou lis elektoral
  • Konnen kote sant vòt ou ye
  • Pote CINU ou (Kat Idantifikasyon Nasyonal Inik) — se sèl dokiman ki valab pou vote
  • Enfòme tèt ou sou kandida yo ak platfòm yo

Nan Sant Vòt la

  1. Rive bonè (sant yo louvri 6è maten, fèmen 4è apremidi)
  2. Jwenn biwo vòt ou (chèche non ou sou lis)
  3. Prezante CINU ou bay manm biwo vòt yo
  4. Resevwa bilten vòt ou
  5. Al nan izolwa pou chwazi an prive
  6. Make bilten ou (koche, make yon X, oswa yon mak konsa)
  7. Mete bilten nan bwat vòt
  8. Siyen rejis la pou konfime ou vote

Apre Vote

  • Yo pral make dwèt ou ak lank (pou montre ou deja vote)
  • Ou ka rete gade konte vòt yo si ou vle
  • Swiv rezilta yo sou radyo, televizyon, oswa medya sosyal

Verifye Konpreyansyon Ou

Poukisa yo make dwèt ou ak lank apre ou vote?

Sistèm Vòt la

Majorite Absoli (Prezidan)

  • Premye Tou: Kandida ki jwenn 50%+1 genyen dirèkteman
  • Dezyèm Tou: Si pèsonn pa jwenn 50%, de kandida ki gen plis vòt yo ale nan dezyèm tou
  • Genyen: Nan dezyèm tou, kandida ki gen plis vòt genyen

Lejislatif: Majorite Absoli Tou

  • Eleksyon Sena ak Chanm Depite yo itilize menm sistèm de tou a
  • Si okenn kandida pa jwenn majorite absoli nan premye tou, de kandida ki an tèt yo ale nan yon dezyèm tou

Konsèy Elektoral Pwovizwa (CEP)

CEP se òganizasyon ki jere eleksyon ann Ayiti.

Manm CEP:

  • 9 manm total
  • Chwazi pa diferan sektè sosyete a (relijye, pwofesyonèl, edikasyon)
  • Nan CEP pèmanan Konstitisyon an prevwa a: manda 9 lane ki pa renouvlab, ak yon tyè manm yo ki renouvle chak 3 lane
  • Konsèy pwovizwa yo pa gen manda fiks
  • Endepandan (gouvènman an pa kontwole l)

Responsablite CEP:

  • Òganize tout eleksyon
  • Anrejistre votè yo
  • Enskri kandida yo
  • Etabli biwo vòt yo
  • Konte vòt yo
  • Pibliye rezilta yo
  • Rezoud kontestasyon elektoral yo

Ensekirite

Gang ame yo kontwole pati nan peyi a, sa ki fè li difisil pou moun ale vote an sekirite, pou ouvri sant vòt nan zòn ki an danje, epi pou obsèvatè sivil yo travay.

Mank Enfrastrikti

Anpil zòn pa gen aksè fasil pou anrejistreman. Sant vòt twò lwen nan zòn riral. Mank materyèl elektoral (bilten, bwat, lank).

Kriz Politik

Depi 2020, pa gen Palman fonksyonèl. Yo ranvwaye eleksyon yo plizyè fwa. Gouvènman san manda elektif.

Mank Finansman

Òganize eleksyon koute chè. An oktòb 2025, CEP te deklare li pa posib pou fè eleksyon anvan fevriye 2026 akoz mank lajan.

Mank Konfyans

Pèp la pa gen konfyans nan CEP. Akizasyon fwòd elektoral repete. Patisipasyon ba (anviwon 20% vote).

Fwòd elektoral se lè yo manipile eleksyon yon fason ilegal. Men kèk egzanp:

Anvan Eleksyon

  • Enpeche anrejistreman: Anpeche moun anrejistre
  • Achte vòt: Peye oswa menase moun pou yo vote pou yon kandida
  • Entimidasyon: Fè votè yo pè

Jou Eleksyon

  • Vote plizyè fwa: Menm moun vote nan plizyè biwo
  • Vote nan plas lòt moun: Itilize papye moun ki mouri oswa ki pa la
  • Kontwòl biwo vòt: Gang oswa gwoup politik okipe biwo yo
  • Ranpli bwat: Mete fo bilten nan bwat la anvan oswa apre vòt la

Apre Eleksyon

  • Manipile kontaj: Chanje rezilta pandan y ap konte vòt yo
  • Detwi bilten: Jete vòt ki pa ale ak rezilta yo vle a
  • Fè fo rezilta: Pibliye chif ki pa soti nan vòt reyèl yo

Si ou wè fwòd:

Rapòte l bay CEP, obsèvatè endepandan, oswa òganizasyon dwa sivil.

Kalandriye Pwochen Eleksyon

Premye tou: dat poko fikse · Dezyèm tou ak eleksyon minisipal yo: dat poko fikse · Enskripsyon: ranvwaye an avril 2026 — CEP a poko bay nouvo dat

Dat yo ap depann de sitiyasyon sekirite a ak finansman eleksyon yo.

Senk Etap pou Prepare:

1. Konnen Sitiyasyon Enskripsyon Ou

  • Peryòd enskripsyon an (ki te planifye 1ye avril - 29 jen 2026) te ranvwaye an avril 2026 apre yon dezakò sou dekrè elektoral la ak bidjè a — CEP a poko pibliye nouvo dat; siveye cephaiti.ht
  • Si ou gen CINU ou, ou ka vote nan premye tou 30 out 2026 la
  • Pou pran oswa ranplase CINU ou, ale nan yon biwo ONI

2. Enfòme Tèt Ou

  • Li platfòm kandida yo
  • Gade deba yo
  • Chèche enfòmasyon sou kandida (istwa, pwomès, aksyon pase)
  • Swiv nouvèl politik

3. Diskite ak Lòt Moun

  • Pale ak fanmi, zanmi, vwazen ou
  • Patisipe nan fowòm kominotè yo
  • Koute opinyon diferan yo

4. Verifye Enskripsyon Ou

  • Kèk semèn anvan eleksyon, konfime non ou sou lis la
  • Konnen egzakteman kote sant vòt ou ye

5. Plan pou Jou Eleksyon

  • Prepare dokiman ou depi lavèy
  • Planifye transpò ou
  • Libere tan pou ale vote

Poukisa Anpil Moun Pa Vote?

Rezon yo bay:

  • "Vòt mwen pa konte" – pa gen konfyans nan sistèm nan
  • "Tout politisyen se menm bagay" – pa wè diferans
  • "Mwen twò okipe" – pa gen tan
  • "Zòn nan pa an sekirite" – pè vyolans

Reyalite a:

Si ou pa vote:

  • Lòt moun pral pran desizyon pou ou
  • Politisyen p ap defann enterè ou
  • Ou abandone pouvwa ou

Chanjman kòmanse lè tout moun patisipe

Si majorite pa vote, yon minorite pran tout desizyon.

Felisitasyon!

Ou fin aprann sou Vòt ann Ayiti!

"Vòt ou se vwa ou. Itilize l!"

← Anvan: Sitwayènte Pwochen: Konstitisyon →